✒️चंद्रपूर(Chandrapur विदर्भ प्रतिष्ठा न्यूज नेटवर्क)
चंद्रपूर(दि.1 एप्रिल) :- केंद्रीय हिंदी संस्थान, हैदराबाद केंद्राने महाराष्ट्र राज्यातील चंद्रपूर जिल्ह्यातील माध्यमिक शाळांमधील हिंदी शिक्षकांच्या प्रशिक्षणासाठी १७.०३.२०२५ ते २९.०३.२०२५ दरम्यान ४८१ वा नूतनीकरण अभ्यासक्रम आयोजित करण्यात आला. या कार्यक्रमात एकूण १६ हिंदी शिक्षकांनी (महिला- ०३, पुरुष- १३) प्रशिक्षण घेतले.
या अभ्यासक्रमा दरम्यान, भाषाशास्त्र आणि त्याचे विविध पैलू, ध्वनी, उच्चार, भाषा शुद्धीकरण, भाषा कौशल्ये, लेखन कौशल्ये यावर प्रा. गंगाधर वानोडे, हिंदी व्याकरण आणि त्याचे विविध पैलू, रस, छंद आणि अलंकार, शब्द शक्ती, भारतीय ज्ञान परंपरा यावर डॉ. फत्ताराम नायक, हिंदी साहित्याचा इतिहास, हिंदी भाषेची उत्पत्ती आणि विकास, भारतीय जीवनशैली, भारतीय बहु-धर्मवाद आणि समन्वय यावर डॉ. दीपेश व्यास, संधी, समस, हिंदी शिकवण्यात तंत्रज्ञानाचा वापर, हिंदीमध्ये रोजगाराच्या संधी यावर डॉ. सी. कामेश्वरी, भाषा शिक्षण, साहित्य शिक्षण, धडा नियोजन (गद्य/कविता), शैक्षणिक मानसशास्त्र यावर डॉ. राजीव कुमार, साहित्य शिक्षण, सर्जनशील लेखन, भारतीय संस्कृती आणि तत्वज्ञान यावर डॉ. संध्या दास आणि साहित्य शिक्षण, सर्जनशील लेखन, भारतीय संस्कृती आणि तत्वज्ञान यावर डॉ. व्ही. वेंकटेश्वर राव यांनी कार्यात्मक हिंदी आणि कविता शिक्षणावर डॉ. अनुपमा यांनी विशेष व्याख्याने दिली.
या अभ्यासक्रमाचा समारोप समारंभ २९.०३.२०२५ रोजी आयोजित करण्यात आला होता. समारोप समारंभाचे अध्यक्षस्थान आग्रा येथील केंद्रीय हिंदी अध्यापन मंडळाचे उपाध्यक्ष प्रा. सुरेंद्र दुबे यांनी केले. प्रमुख पाहुणे म्हणून आग्रा येथील केंद्रीय हिंदी संस्थेचे संचालक प्रा. सुनील बाबुराव कुळकर्णी, विशेष पाहुणे म्हणून हैदराबाद विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू आणि आग्रा येथील केंद्रीय हिंदी शिक्षण मंडळाचे गव्हर्निंग कौन्सिल सदस्य प्रा. आर.एस. सर्राजु, अभ्यासक्रम समन्वयक प्रादेशिक संचालक प्रा. गंगाधर वानोडे, अभ्यासक्रम प्रभारी डॉ. फत्ताराम नायक आणि अतिथी शिक्षक डॉ. दीपेश व्यास व्यास यांच्यासह व्यासपीठावर उपस्थित होते. यावेळी केंद्राचे कार्यालयीन अधीक्षक डॉ. एस. राधा हे देखील उपस्थित होते. कार्यक्रमाची सुरुवात देवी सरस्वती समोर दीपप्रज्वलन करून करण्यात आली. सर्व सहभागी शिक्षकाने सरस्वती वंदना आणि संस्थात्मक गीत सादर केले. प्रीती सोयम, भारती जयस्वाल, किशोर हजारे, नवनीत शेंडे यांनी स्वागतगीत सादर केले.
या प्रसंगी, विशेष पाहुणे प्रा. आर.एस. सर्राजू यांनी आपल्या निवेदनात म्हटले आहे की, जागतिकीकरणाच्या युगात सर्वांसोबत मिळून शिकण्याची गरज आहे. सर्व देशांच्या लोकांनी त्यांचे सांस्कृतिक आणि भाषिक फरक बाजूला ठेवून आपापसात सुसंवाद राखला पाहिजे आणि नवीन संशोधन आणि अभ्यास पद्धतींची देवाणघेवाण केली पाहिजे.
प्रमुख पाहुणे संचालक प्रा. सुनील बाबुराव कुळकर्णी यांनी आपल्या भाषणात प्रशिक्षणासाठी आलेल्या शिक्षकांना सांगितले की, येथून प्रशिक्षण घेतल्यानंतर, हिंदी प्रवर्तक म्हणून काम करताना, ते त्यांच्या परिसरातील विद्यार्थ्यांना नवीन पद्धतीने शिकवतील आणि त्यांचे ज्ञान मनोरंजक पद्धतीने वाढवतील.
समन्वयक आणि प्रादेशिक संचालक प्रा. गंगाधर वानोडे म्हणाले की, भविष्यात सर्व प्रशिक्षित शिक्षकांना वाचन आणि बोलताना शुद्धलेखनाच्या शुद्धतेकडे लक्ष देऊन स्वतःची नवीन शैली विकसित करावी लागेल. जेणेकरून ते त्यांच्या विद्यार्थ्यांना नवीन शिक्षण धोरणाशी जुळवून घेऊ शकतील.
या कार्यक्रमाचे अध्यक्षस्थान असलेले केंद्रीय हिंदी अध्यापन मंडळ, आग्रा यांचे उपाध्यक्ष प्रा. सुरेंद्र दुबे जी यांनी सहभागी शिक्षकांना संबोधित करताना सांगितले की, स्वातंत्र्याच्या ७५ वर्षांनंतरही इंग्रजी सर्व भारतीय भाषा नष्ट करत आहे. भाषांमध्ये कोणतेही शत्रुत्व नाही. पण इंग्रजीमुळे सगळेच आपापसात भांडतात. नवीन शिक्षण धोरणात तीन भाषांचा अभ्यास आणि शिकवण्याच्या नवीन उपक्रमामुळे सर्व प्रादेशिक भाषा समृद्ध आणि व्यापक पद्धतीने त्यांचे अस्तित्व स्थापित करू शकतील. नवीन तंत्रज्ञानाबद्दल आपले मत व्यक्त करताना ते म्हणाले की, ते आपले ज्ञान काही प्रमाणात वाढवू शकते. मूलभूत भावना जाणून घेण्यासाठी आपल्याला फक्त पुस्तकांची मदत घ्यावी लागेल.
अभ्यासक्रम प्रभारी डॉ. फत्ताराम नायक यांनी त्यांच्या लोकसंस्कृतीतील गाणे सादर करताना शिक्षकांना अध्यापन करताना व्याकरणाच्या चुकांकडे लक्ष देण्याचे आवाहन केले. सर्व सहभागी शिक्षकांना संबोधित करताना डॉ. दीपेश व्यास म्हणाले की, त्यांनी त्यांच्या कार्यक्षेत्रात जाऊन मुलांना नवीन पद्धतीने शिकवावे आणि त्यांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी शुभेच्छा दिल्या. समारोप समारंभाच्या निमित्ताने संस्थेच्या ‘समन्वय दक्षिण’ या तिमाही मासिकाच्या जानेवारी-मार्च २०२४ च्या अंकाचे प्रकाशन प्रमुख पाहुण्यांच्या हस्ते करण्यात आले. हा अंक यूजीसी केअर यादीत समाविष्ट आहे.
यावेळी सहभागी शिक्षक श्री.नरेन्द्र कन्नाके,श्री. आशिष बोधे आणि श्रीमती संगीता यादव यांनी प्रतिक्रिया दिल्या. श्री नरेन्द्र कन्नाके यांनी स्वरचित हिंदी कविता (हिंदी सम्मान) त्याचबरोबर मराठी स्वरचित कविता( माणूस माझे नाव)सादर केले. तर प्रीती सोयम (लावणी) आणि नवनीत शेंडे यांनी देशभक्तीवर नृत्य सादर केले.
“चंद्रपूर की धरोहर” या हस्तलिखित लघु संशोधन पुस्तकाचे व्यासपीठावर उपस्थित पाहुण्यांच्या हस्ते प्रकाशन करण्यात आले आणि घेण्यात आलेल्या पुनरावलोकन परीक्षेत प्रथम पारितोषिक नरेन्द्र गुरुदास कन्नाके यांना, द्वितीय पारितोषिक श्री ज्ञानेश्वर पिंपळे यांना, तृतीय पारितोषिक श्रीमती संगीता यादव यांना आणि प्रोत्साहनपर पुरस्कार गजानन निरंजन पुरी यांना प्रदान करण्यात आले. कार्यक्रमाचे संचालन श्री. ज्ञानेश्वर पिंपळे यांनी केले तर आभार संगीता यादव यांनी मानले. या अभ्यासक्रमात डॉ. संदीप कुमार आणि श्री. सजग तिवारी यांनी तांत्रिक सहाय्य केले. शेवटी राष्ट्रगीत घेऊन कार्यक्रमाची सांगता करण्यात आले.
